Bitki ve hayvanların mevsim değişikliklerini algılayabilme yeteneğine sahip olduğu bilinen bir gerçektir. Ancak, bilim insanları bakterilerde bu yeteneği ilk kez keşfettiler. 5 Eylül’de yayımlanan bir araştırmada, siyanobakteriler üzerinde yapılan deneylerde, bakterilerin gün uzunluğunu algılayıp buna uygun hazırlıklar yaptıkları gözlemlendi.
Araştırmacılar, Synechococcus elongatus türü bakterileri farklı ışık düzenlerine maruz bıraktılar ve kısa günlerde (8 saat aydınlık, 16 saat karanlık) hayatta kalma oranlarının diğer gruplara göre üç kat daha yüksek olduğunu tespit ettiler. Ayrıca, bakterilerin soğuğa hazırlık yapabilmeleri için bir gün değil, 6 ila 8 kısa gün gerektiği belirlendi.
Araştırmacılar, bakterilerin biyolojik saatlerini düzenleyen genlerin devre dışı bırakılmasının gün uzunluğu üzerindeki etkisizliğini gözlemlediler. Bu durum, bakterilerin biyolojik saatlerini kullanarak mevsim değişimlerini öngördüklerini ve buna uygun olarak fizyolojilerini değiştirdiklerini göstermektedir.
Siyanobakterilerin en az 2 milyar yıldır var olduğu düşünülmektedir. Bu bulgu, fotoperiyodizm yeteneğinin evrimsel süreç içerisinde çok eski zamanlarda oluştuğunu göstermektedir. Araştırmacılar, fotoperiyodizmin aşırı ışık ve sıcaklık stresine karşı bir adaptasyon mekanizması olarak evrimleşmiş olabileceğini öne sürmektedirler.
Bakterilerin mevsim değişimlerini öngörebilme yeteneğini keşfeden bu çalışma, biyolojik saatlerin evrimi konusunda yeni ışıklar sağlamaktadır. Ancak, bakterilerin bu bilgiyi nasıl nesiller arasında aktardığı konusunda daha fazla araştırmanın yapılması gerekmektedir.
