Amerika Birleşik Devletleri, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) yönelik yaptırım kararı aldığını duyurdu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, UCM’nin Amerikalıları yargılamasına asla izin vermeyeceklerini belirterek, mahkemenin operasyonel kabiliyetlerini felç etmeyi amaçladıklarını açıkladı. Bu karar, eski Uluslararası Adalet Divanı (UAD) yargıcı Navanethem “Navi” Pillay’ın 2026 Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterilmesinden kısa bir süre sonra geldi. ABD Hazine Bakanlığı, yaptırımların altı ay içinde yürürlüğe gireceğini bildirdi.
Bakan Rubio, yaptırımların UCM’ye ve üye devletlerine ABD’nin endişelerini giderme fırsatı sunacak şekilde yapılandırıldığını belirtti. Taleplerin karşılanmaması durumunda yaptırımların yürürlüğe gireceğini ifade etti. Rubio, UCM’nin ya tehditlerine son vereceğini ya da ABD’nin mahkemeyi ortadan kaldıracağını vurguladı.
Rubio, büyük kısmının UCM’nin parçası olduğunu ve savunmaları için Amerikan askerlerine güvendiğini belirttiği müttefiklerden mahkemeyi dizginlemelerini beklediklerini kaydetti. ABD Hazine Bakanlığı, yaptırımların altı ay sonra yürürlüğe gireceğini doğruladı. Bakanlık, iletişim, yazılım, ödeme, emeklilik ve tutuklularla bağlantılı işlemler için bazı istisnalar uygulanacağını ekledi.
2002 yılında soykırım, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçu kapsamında bireylerin cezai sorumluluğunu değerlendirme yetkisiyle kurulan UCM ile ABD yönetimi uzun süredir ihtilaf yaşıyor. Washington, yeni yaptırım kararıyla mahkemeye hizmet sağlayan şirketleri hedef alıyor. Bu adım, uluslararası adalet sistemine yönelik sert bir müdahale olarak değerlendiriliyor.
ABD’nin UCM’ye yönelik yaptırım kararına Avrupa Birliği (AB) ve Birleşmiş Milletler’den (BM) tepki geldi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD’nin yaptırımlarını kınadığını belirtti. Guterres, kararın uluslararası ceza adaleti arayışına ciddi bir darbe vurduğunu ifade etti.
BM Genel Sekreterliği, yaptırımların mahkemenin BM Güvenlik Konseyi ve Roma Statüsü’ne taraf devletler tarafından önüne getirilen dosyalara ilişkin görevini yerine getirme kapasitesini olumsuz etkileyeceğini kaydetti. UCM’ye ev sahipliği yapan Hollanda ile AB’den yapılan açıklamalarda da, mahkemenin faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli adımların atılacağı bildirildi. Hollanda Başbakanı Rob Jetten, yaptırımların yürürlüğe girmesine kadar geçecek altı aylık sürede ABD ile diyaloğun sürdürülmesinin kritik olduğunu vurguladı.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, UCM’nin uluslararası ceza adaleti sisteminin temel taşlarından biri olduğunu belirtti. Kallas, mahkemenin uluslararası hukuk kapsamındaki en ağır suçlardan sorumlu kişileri yargıladığını vurguladı.
Kallas, UCM’nin çalışmalarının korunmasının AB için öncelik olduğunu kaydetti. ABD’nin yaptırım uygulama niyetini açıklamasının ardından UCM Başkanı Tomoko Akane ile görüştüğünü belirten Kallas, tedbirlerin yürürlüğe girmesinden önceki altı aylık sürenin diyalog için bir fırsat sunduğunu dile getirdi.
UCM, yakın zamanda İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkarmıştı. Mahkeme, bu kararı İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki saldırıları ve soykırım iddiaları nedeniyle savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar işledikleri gerekçesiyle almıştı. Bu gelişme, ABD’nin yaptırım kararıyla birlikte uluslararası arenada dikkat çekiyor.
